Akü Nasıl Doğru Şarj Edilir?

Aracın sabah çalışmakta zorlanması, farların sönük yanması ya da marş sırasında duyulan yavaş dönüş sesi çoğu zaman tek bir nedene işaret eder: akü yeterince dolu değildir. Bu noktada birçok sürücü doğrudan yeni akü almayı düşünür, oysa akünün büyük bölümü hâlâ sağlıklıysa doğru bir şarj işlemi sorunu çözebilir. Yanlış yapılan şarj ise tersine, sağlam bir aküyü birkaç işlemde bitirebilir. Bu yüzden akü şarj etme yöntemi seçimi, işin en az cihaz kadar önemli tarafıdır.

Akü Neden Boşalır?

Akü, motor çalışırken alternatör tarafından sürekli beslenir. Sorun, bu beslemenin yeterli olmadığı durumlarda başlar. Kısa mesafeli şehir içi sürüşlerde alternatör, marş sırasında harcanan enerjiyi geri yükleyecek zamanı bulamaz. Araç günlerce park hâlinde kalırsa alarm, immobilizer ve multimedya sistemleri az da olsa akım çekmeye devam eder. Soğuk hava akünün iç direncini artırır, sıcak hava ise elektrolit buharlaşmasını hızlandırır.

Bu nedenlerin hepsinde ortak sonuç aynıdır: akü kısmen boşalır. Kısmen boşalmış bir akü uzun süre öyle bırakılırsa plakalar üzerinde sülfat kristalleri oluşur ve kapasite kalıcı olarak düşer. Erken ve düzenli şarj, bu süreci geciktirmenin en pratik yoludur.

Şarja Başlamadan Önce

Cihazı bağlamadan önce yapılacak birkaç kontrol, işlemin hem güvenliğini hem verimini belirler:

• Akü tipini öğrenin. Üzerindeki etikette klasik kurşun-asit, EFB, AGM ya da jel yazabilir. Her tipin şarj gerilimi farklıdır ve bu fark önemsiz değildir.
• Gövdeyi inceleyin. Şişmiş, çatlamış veya sızdıran bir aküye kesinlikle şarj verilmez.
• Kutup başlarını temizleyin. Beyaz-yeşil oksit tabakası akımın geçişini engeller ve şarj süresini gereksiz uzatır. Terminal temizliği konusu başlı başına ele alınmayı hak eder.
• Ortamı havalandırın. Şarj sırasında hidrojen gazı açığa çıkar. Kapalı bagajda veya kıvılcım kaynağının yanında çalışmayın.
• Voltajı ölçün. Dinlenmiş bir akü 12,6 V civarında olmalıdır. 12,0 V altı ciddi boşalma, 10,5 V altı ise büyük ihtimalle hücre arızası demektir.

Yöntemlerin Karşılaştırması

Aküyü doldurmanın tek bir yolu yok. Aşağıdaki tablo, yeni başlayan biri için hangi seçeneğin nerede işe yaradığını özetliyor.

Tablodaki ayrımın özü şu: takviye almak aküyü doldurmaz, sadece motoru çalıştırır. Motoru çalıştırdıktan sonra 10 dakika yol yapıp aracı park etmek, ertesi sabah aynı sorunla karşılaşmanız anlamına gelir.

Adım Adım Doğru Şarj

1. Kontağı ve tüm tüketicileri kapatın. Mümkünse aküyü araçtan sökün; sökmeyecekseniz modern araçlarda bağlantıyı ayırmadan, cihazın araç üstü şarj moduyla çalışın.
2. Önce kırmızı kelepçeyi artı kutba, sonra siyah kelepçeyi eksi kutba veya şasiye takın.
3. Cihazda akü tipini ve kapasiteyi seçin. Amper değeri, akü kapasitesinin yaklaşık onda biri olmalıdır; 60 Ah bir akü için 6 A ideale yakındır.
4. Cihazı prize takın ve işlem boyunca akünün aşırı ısınmadığını, kaynama sesi gelmediğini kontrol edin.
5. Şarj bittiğinde önce cihazı prizden çekin, sonra sırasıyla eksi ve artı kelepçeleri sökün.
6. Aküyü bir saat dinlendirip voltajı tekrar ölçün. 12,6–12,8 V arası sonuç, işlemin başarılı olduğunu gösterir.

Sık Yapılan Hatalar

Yeni başlayanların en çok düştüğü tuzak, "daha çok amper daha hızlı dolum" varsayımıdır. Yüksek akım elektrolit sıcaklığını yükseltir, plakalardan aktif madde dökülmesine yol açar. İkinci sık hata, AGM aküyü standart moda takmaktır; AGM daha düşük tepe gerilimi ister, fazlası akünün içindeki cam elyaf yapıyı kurutur. Üçüncüsü ise donmuş aküye şarj vermektir; boşalmış bir akü sıfırın altında donabilir ve bu durumda şarj etmek tehlikelidir, önce oda sıcaklığına getirilmelidir.

Ne Zaman Şarj Yetmez?

Tam şarj son