Akü Çeşitleri ve Farkları

Akü değiştirme zamanı geldiğinde çoğu sürücünün karşılaştığı ilk sorun, teknik terimlerin birbirine benzemesidir. Kutunun üzerinde "AGM", "EFB", "jel", "bakım gerektirmez" gibi ifadeler yazar; satıcı "başlangıç-durdurma sistemli araçlar için" der ve iş içinden çıkılmaz hale gelir. Oysa temel mantık sanıldığı kadar karmaşık değil. Bütün kurşun-asit aküler aynı kimyasal prensiple çalışır; aralarındaki fark, asidin plakalar arasında nasıl tutulduğu ve plakaların ne kadar yoğun çalışmaya dayandığıdır.

Sorun nerede: neden tek tip akü yetmiyor?

Yirmi yıl öncesinin otomobilinde akünün tek görevi motoru çalıştırmak, sonra da alternatörün ürettiği elektriği depolamaktı. Motor çalıştıktan sonra akü neredeyse dinlenirdi. Bugünün araçlarında ise durum farklı: ışıklarda motoru kapatan başlangıç-durdurma sistemleri, frenden enerji geri kazanımı, ısıtmalı koltuklar, çoklu ekranlar, park sensörleri... Akü hem daha sık boşalıp doluyor hem de motor kapalıyken elektronik sistemleri beslemeye devam ediyor.

Bu yüzden akü türleri, kabaca normal (marş) aküler ile sık başlangıç ve derin döngüye dayanıklı aküler olarak ikiye ayrılır. Aradaki farkı bilmemek, yeni bir akünün birkaç ay içinde bitmesine yol açabilir. Akünün nasıl çalıştığını ve plakaların işlevini anlatan temel yazıyı okuduysanız, aşağıdaki ayrımlar çok daha anlaşılır gelecek.

Konvansiyonel (sulu / ıslak) akü

En eski ve en yaygın tip. Kurşun plakalar sıvı sülfürik asit çözeltisi içinde durur. İki alt türü vardır: kapakları açılabilen, saf su takviyesi gereken klasik modeller ve "bakım gerektirmez" olarak satılan kapalı modeller. İkincisinde de su kaybı olur, sadece daha yavaştır.

• Güçlü yanı: Fiyatı en düşük, her yerde bulunur, şarj cihazı seçiciliği azdır.
• Zayıf yanı: Eğilme veya devrilmede asit sızabilir, titreşime karşı hassastır, derin boşalmalardan hızla yorulur.
• Kime uygun: Başlangıç-durdurma sistemi olmayan, elektronik yükü sınırlı, düzenli uzun yol yapan araçlar.

EFB (geliştirilmiş sulu akü)

Konvansiyonel akünün güçlendirilmiş hâlidir. Plakalar daha dayanıklı bir malzemeyle kaplanır, ayırıcılar iyileştirilir. Böylece kısmi şarj durumunda çok daha fazla çalışma döngüsüne dayanır. Basit başlangıç-durdurma sistemli araçların fabrika çıkışı akülerinin bir kısmı bu tiptir.

AGM akü

AGM'de asit sıvı hâlde serbest durmaz; cam elyaf keçe içinde emilmiş şekilde tutulur. Plakalar sıkı sarılıdır, iç direnç düşüktür. Sonuç: yüksek anlık akım verme kapasitesi, titreşime yüksek direnç, sızdırmazlık ve derin döngülere iyi dayanım.

• Güçlü yanı: Hızlı şarj kabul eder, soğukta marş performansı yüksektir, yatık monte edilebilir.
• Zayıf yanı: Fiyatı sulu aküden belirgin şekilde yüksektir; aşırı şarja ve yüksek gerilime hassastır, uygun şarj programı olmayan cihazlarla zarar görebilir.
• Kime uygun: Gelişmiş başlangıç-durdurma sistemli, enerji geri kazanımlı, bagajda veya kabin içinde akü taşıyan araçlar.

Jel akü

Asit, silika ile jel kıvamına getirilmiştir. Çok yavaş boşalır, kendi kendine deşarjı azdır ve uzun süre bekletilmeye dayanır. Buna karşılık anlık yüksek akım verme kabiliyeti AGM'nin gerisindedir. Bu yüzden binek otomobil marşı için değil; karavan, tekne, güneş enerjisi sistemleri, engelli aracı gibi derin döngü uygulamaları için tercih edilir. Otomobilinize jel akü öneriliyorsa, gerekçesini sorgulamakta haklısınız.

Karşılaştırma tablosu

Seçim yaparken izlenecek sıra

1. Aracın mevcut tipini belirleyin. Sökülen akünün etiketine bakın. AGM ile çıkan bir araca sulu akü takmak, ömrü ciddi biçimde kısaltır. Tersi, yani sulu aküyle çıkan araca AGM takmak zarar vermez ama gereksiz masraf olabilir.
2. Ölçüleri ve kutup yönünü doğrulayın. Uzunluk-genişlik-yükseklik, artı kutbun sağda mı solda mı olduğu ve tabandaki tutucu çıkıntısı uyumlu olmalı.
3. Kapasite ve marş akımını kontrol edin. Amper-saat ve soğ